Στους «λοιπούς» φόρους κατανάλωσης εντοπίζεται η πραγματική αιτία της φορολογικής πρωτιάς
Παρά τις εξαγγελίες για νέες φοροελαφρύνσεις, η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί μια από τις πιο βαριές φορολογικές επιβαρύνσεις στην κατανάλωση μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ. Όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία, η χώρα βρίσκεται στη δεύτερη θέση μετά την Ουγγαρία όσον αφορά τα έσοδα από φόρους σε αγαθά και υπηρεσίες ως ποσοστό του ΑΕΠ, με το πρόβλημα να μην περιορίζεται στον ΦΠΑ, αλλά να επεκτείνεται κυρίως στους ειδικούς και λοιπούς φόρους κατανάλωσης.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει προαναγγείλει νέο πακέτο μειώσεων φόρων για το φθινόπωρο, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχει ήδη δημοσιονομικό περιθώριο εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, η κατεύθυνση της πολιτικής παραμένει σαφής, καθώς οι παρεμβάσεις δεν αναμένεται να αγγίξουν τους έμμεσους φόρους, παρά το γεγονός ότι αυτοί αποτελούν βασικό παράγοντα πίεσης στο κόστος ζωής.
Σύμφωνα με την έκθεση «Revenue Statistics 2025» του ΟΟΣΑ, οι φόροι σε αγαθά και υπηρεσίες στην Ελλάδα ανήλθαν το 2023 σε περίπου 15,8% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος των ανεπτυγμένων οικονομιών δεν ξεπερνά το 10,5%. Το ποσοστό αυτό αντικατοπτρίζει μια δομή φορολογικών εσόδων που στηρίζεται υπερβολικά στην κατανάλωση, καθώς πάνω από το 40% των συνολικών εσόδων προέρχεται από ΦΠΑ και λοιπούς φόρους, επίπεδο σχεδόν διπλάσιο από χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες ή η Ελβετία.
Η ιστορική πορεία των στοιχείων δείχνει ότι η μεγάλη απόκλιση ξεκίνησε την περίοδο της κρίσης, όταν το κράτος, αναζητώντας άμεσα και εύκολα εισπράξιμα έσοδα, ενίσχυσε δραστικά τους έμμεσους φόρους. Έκτοτε, τα ποσοστά αυτά δεν αποκλιμακώθηκαν ουσιαστικά, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να παραμένει σε μόνιμη βάση πολύ πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Αν και συχνά η συζήτηση επικεντρώνεται στον υψηλό συντελεστή ΦΠΑ, τα στοιχεία δείχνουν ότι η πραγματική «έκρηξη» εντοπίζεται στους λοιπούς φόρους κατανάλωσης. Τα έσοδα από ειδικούς φόρους και τέλη αντιστοιχούν σε ποσοστό άνω του 7% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ κινείται κοντά στο 3,5%. Πρόκειται για φόρους που επιβαρύνουν άμεσα την ενέργεια, τις μεταφορές, τα καύσιμα και βασικές καθημερινές δαπάνες, λειτουργώντας ως ένας διαρκής μηχανισμός πίεσης στα εισοδήματα.
Παρά τα ανησυχητικά δεδομένα, η κυβερνητική επιχειρηματολογία παραμένει αμετάβλητη. Υποστηρίζεται ότι η μείωση έμμεσων φόρων δεν διασφαλίζει αυτόματα χαμηλότερες τιμές για τον καταναλωτή και ότι ενδέχεται να οδηγήσει σε απώλειες εσόδων δύσκολα αναπληρώσιμες. Έτσι, η επιλογή παραμένει η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω άμεσων φοροελαφρύνσεων, αφήνοντας άθικτο τον βασικό πυλώνα της φορολόγησης της κατανάλωσης.
