Οι προτάσεις για τη φορολογία του καπνού προκαλούν διαφωνίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η πιθανότητα σημαντικών αυξήσεων στις τιμές των τσιγάρων επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν αλλαγές στον τρόπο φορολόγησης των καπνικών προϊόντων.
Παρότι οικονομικά σενάρια ανεβάζουν την τιμή ενός πακέτου ακόμη και πάνω από τα 13 ευρώ, οι συγκεκριμένες ανατιμήσεις δεν έχουν αποφασιστεί.
Η συνεδρίαση του ECOFIN στις Βρυξέλλες, τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026, ολοκληρώθηκε χωρίς συμφωνία, καθώς παρέμειναν σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που ζητούν πιο ήπια φορολογική προσαρμογή και περισσότερο χρόνο για την εφαρμογή ενδεχόμενων αλλαγών.
Από τα 4,80 ευρώ στα 13 ευρώ; Τι δείχνουν οι υπολογισμοί
Σήμερα, σε ένα ενδεικτικό πακέτο τσιγάρων αξίας 4,80 ευρώ στην ελληνική αγορά, περίπου 3,83 ευρώ αντιστοιχούν σε φόρους.
Η υψηλή αυτή φορολογική συμμετοχή εξηγεί γιατί οποιαδήποτε μεταβολή στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης μπορεί να επηρεάσει την τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει αύξηση της ελάχιστης φορολογίας από 90 σε 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.
Στο πλαίσιο οικονομικής ανάλυσης, το ΚΕΠΕ εξέτασε διαφορετικούς συνδυασμούς φορολογικών συντελεστών.
Ορισμένοι από αυτούς οδηγούν σε υπολογιζόμενη μέση λιανική τιμή 11,58 ευρώ, ενώ ένα αυστηρότερο σενάριο φτάνει τα 13,82 ευρώ ανά πακέτο.
Οι υπολογισμοί αυτοί βασίζονται σε συγκεκριμένες παραδοχές και δεν αποτελούν πρόβλεψη ότι όλα τα πακέτα θα πωλούνται στις συγκεκριμένες τιμές.
Τι αλλάζει για περίπτερα και καταστήματα λιανικής
Η συζήτηση αφορά άμεσα και τις επιχειρήσεις που διαθέτουν καπνικά προϊόντα, όπως περίπτερα, ψιλικατζίδικα και καταστήματα μικρής λιανικής.
Εφόσον εγκριθούν μεγάλες αυξήσεις, οι επιχειρήσεις αυτές θα χρειαστεί να προσαρμοστούν στις νέες τιμές και στις πιθανές αλλαγές της καταναλωτικής ζήτησης.
Για τις τοπικές αγορές, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών της Αττικής, το ζήτημα έχει πρακτική σημασία, καθώς τα καπνικά προϊόντα αποτελούν μέρος της καθημερινής εμπορικής δραστηριότητας πολλών μικρών καταστημάτων.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη συγκεκριμένα στοιχεία που να επιτρέπουν ασφαλή εκτίμηση για το πώς θα επηρεαστεί ο τζίρος των επιχειρήσεων.
Η ελληνική θέση και ο φόβος του λαθρεμπορίου
Η ελληνική κυβέρνηση δεν απορρίπτει συνολικά την αναθεώρηση της φορολογίας, αλλά αντιτίθεται σε μια απότομη επιβάρυνση χωρίς επαρκή περίοδο προσαρμογής.
Η βασική της ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο ένα μεγάλο άλμα στις τιμές να ενισχύσει την παράνομη διακίνηση καπνικών προϊόντων.
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η αύξηση των φόρων δεν εξασφαλίζει αυτομάτως αντίστοιχη αύξηση των δημοσίων εσόδων, εάν μέρος της κατανάλωσης μεταφερθεί εκτός της νόμιμης αγοράς.
Η Αθήνα ζητά μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα εφαρμογής, με τη συζήτηση να περιλαμβάνει ακόμη και το έτος 2036.
Η συμβιβαστική πρόταση που συζητήθηκε
Στην προσπάθεια εξεύρεσης κοινής ευρωπαϊκής θέσης εξετάστηκε ένα πιο σταδιακό μοντέλο αύξησης των ελάχιστων φόρων.
Σύμφωνα με αυτό, η ελάχιστη φορολογία θα μπορούσε να διαμορφωθεί στα 140 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα το 2028 και να αυξηθεί στα 200 ευρώ το 2032.
Η πρόταση απέχει από την αρχική εισήγηση για άμεση μετάβαση στα 215 ευρώ, αλλά εξακολουθεί να προκαλεί αντιρρήσεις.
Η μη επίτευξη συμφωνίας στο ECOFIN δείχνει ότι παραμένουν ανοιχτά τόσο το ύψος της φορολογίας όσο και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει υψηλότερους φόρους
Η αναθεώρηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας συνδέεται με την πολιτική δημόσιας υγείας και την προσπάθεια περιορισμού της κατανάλωσης καπνού.
Η αύξηση της τιμής θεωρείται από τους υποστηρικτές της πρότασης εργαλείο αποθάρρυνσης του καπνίσματος, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων ηλικιών.
Ταυτόχρονα, επιδιώκεται η μείωση των διαφορών στη φορολογική μεταχείριση των καπνικών προϊόντων μεταξύ των κρατών-μελών.
Στο νέο πλαίσιο εξετάζεται και η φορολόγηση εναλλακτικών προϊόντων, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και ο θερμαινόμενος καπνός.
Πότε θα φανούν οι αλλαγές στην αγορά
Προς το παρόν, δεν υπάρχει οριστική ευρωπαϊκή απόφαση που να επιβάλλει τις αυξήσεις οι οποίες συζητήθηκαν.
Αυτό σημαίνει ότι δεν έχει καθοριστεί ούτε συγκεκριμένη νέα τιμή για το πακέτο τσιγάρων στην Ελλάδα ούτε ημερομηνία κατά την οποία θα μπορούσε να εφαρμοστεί.
Οι επόμενες διαπραγματεύσεις θα καθορίσουν αν θα υπάρξει συμβιβασμός και πόσο χρόνο θα έχουν οι χώρες για να προσαρμόσουν τα φορολογικά τους συστήματα.
Για καταναλωτές και επιχειρήσεις, το ουσιαστικό στοιχείο είναι ότι τα 13 ευρώ παραμένουν σενάριο και όχι ειλημμένη απόφαση.
