Αυστηρά κριτήρια διαφάνειας και ενημέρωσης για τις ασφαλιστικές συμβάσεις
Σημαντικές διευκρινίσεις για το καθεστώς των μονομερών αυξήσεων στα ασφάλιστρα υγείας παρέχει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία δημοσιεύθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου 2025. Με την απόφαση ΣτΕ Δ’ 2196/2025, το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι σχετικές ρήτρες στις ασφαλιστικές συμβάσεις δεν είναι κατ’ αρχήν παράνομες, αλλά υπόκεινται σε αυστηρές προϋποθέσεις ώστε να μην θεωρούνται καταχρηστικές εις βάρος των ασφαλισμένων.
Το ΣτΕ τόνισε ότι η μονομερής αναπροσαρμογή ασφαλίστρου μπορεί να δικαιολογηθεί από τη φύση των ασφαλίσεων υγείας, οι οποίες επηρεάζονται από παράγοντες εκτός ελέγχου της ασφαλιστικής εταιρείας, όπως η αύξηση του κόστους των ιατρικών υπηρεσιών. Η ανάγκη διατήρησης «επαρκών» ασφαλίστρων αποτελεί, σύμφωνα με το δικαστήριο, νόμιμη υποχρέωση των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, υπό την εποπτεία της αρμόδιας αρχής.
Ωστόσο, το δικαστήριο κατέστησε σαφές ότι η ύπαρξη σπουδαίου λόγου δεν αρκεί από μόνη της. Η ρήτρα αναπροσαρμογής οφείλει να περιλαμβάνει σαφή, ειδικά και κατανοητά κριτήρια, βάσει των οποίων ο ασφαλισμένος μπορεί να αντιληφθεί τον τρόπο υπολογισμού της αύξησης και τις οικονομικές του υποχρεώσεις. Επιπλέον, κρίθηκε απαραίτητο να διασφαλίζεται επαρκής ενημέρωση πριν από τη σύναψη της σύμβασης, αλλά και κατά τη διάρκειά της, ώστε ο ασφαλισμένος να μπορεί να ελέγχει αν η αύξηση είναι σύμφωνη με τα συμφωνημένα κριτήρια.
Το ΣτΕ σημείωσε ότι η απουσία ανώτατου ορίου ή η αδυναμία πρόβλεψης του ακριβούς ύψους των μελλοντικών αυξήσεων δεν καθιστούν αυτομάτως καταχρηστική μια ρήτρα, εφόσον αυτό οφείλεται στη φύση των αναλογιστικών υπολογισμών. Ωστόσο, απαιτείται ρητή δέσμευση της ασφαλιστικής εταιρείας για παροχή των αναγκαίων στοιχείων στον ασφαλισμένο, προκειμένου εκείνος να μπορεί να ελέγχει τη νομιμότητα και την αναλογικότητα της αναπροσαρμογής.
Στην εξεταζόμενη υπόθεση, το Δικαστήριο έκρινε ότι οι επίμαχες ρήτρες δεν πληρούσαν τα παραπάνω κριτήρια και επικύρωσε την επιβολή προστίμου, απορρίπτοντας την αναίρεση της ασφαλιστικής εταιρείας. Η απόφαση αυτή αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για το πλαίσιο διαμόρφωσης των ασφαλιστικών συμβάσεων υγείας στο μέλλον.
