Η λανθασμένη θερμοκρασία, η επαφή ωμών και μαγειρεμένων τροφίμων και η ακατάλληλη απόψυξη μπορούν να δημιουργήσουν κινδύνους – Ποιες πρακτικές βοηθούν στην ασφαλέστερη συντήρηση.
Η σωστή αποθήκευση των τροφίμων αποτελεί βασικό μέρος της καθημερινής υγιεινής στην κουζίνα.
Παρότι το ψυγείο και ο καταψύκτης επιτρέπουν τη διατήρηση πολλών προϊόντων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, η ασφάλεια δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ύπαρξη χαμηλής θερμοκρασίας.
Ο τρόπος τοποθέτησης των τροφίμων, η διάρκεια παραμονής τους εκτός ψύξης και η επαφή μεταξύ ωμών και έτοιμων προϊόντων μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον κίνδυνο επιμόλυνσης.
Ορισμένα από τα συνηθέστερα λάθη γίνονται χωρίς να γίνονται άμεσα αντιληπτά.
Το υπερφορτωμένο ψυγείο
Η υπερβολική τοποθέτηση τροφίμων στο ψυγείο μπορεί να δυσκολέψει την κυκλοφορία του ψυχρού αέρα.
Όταν τα προϊόντα είναι υπερβολικά στριμωγμένα, η θερμοκρασία ενδέχεται να μην παραμένει ομοιόμορφη σε όλα τα σημεία.
Η σωστή λειτουργία της συσκευής απαιτεί κατάλληλη ρύθμιση, συντήρηση και επαρκή χώρο για την κυκλοφορία του αέρα.
Ένα θερμόμετρο ψυγείου μπορεί να βοηθήσει στην επιβεβαίωση ότι η θερμοκρασία διατηρείται έως 4°C.
Το ωμό κρέας ψηλά
Η τοποθέτηση ωμού κρέατος ή πουλερικών πάνω από έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα μπορεί να δημιουργήσει κίνδυνο επιμόλυνσης.
Υγρά από τις συσκευασίες ενδέχεται να στάξουν σε τρόφιμα που δεν πρόκειται να μαγειρευτούν ξανά.
Για τον λόγο αυτό, τα ωμά κρέατα πρέπει να φυλάσσονται σε κατάλληλα κλειστά δοχεία ή ασφαλείς συσκευασίες, συνήθως στα χαμηλότερα ράφια.
Η αποθήκευση πρέπει να αποτρέπει κάθε επαφή με μαγειρεμένα φαγητά, σαλάτες και άλλα έτοιμα προϊόντα.
Η παραμονή στον πάγκο
Ένα συνηθισμένο λάθος είναι η παραμονή ευπαθών τροφίμων εκτός ψυγείου για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η θερμοκρασία περιβάλλοντος μπορεί να ευνοήσει τον πολλαπλασιασμό μικροοργανισμών.
Γενικά, τα ευπαθή τρόφιμα δεν πρέπει να παραμένουν εκτός κατάλληλης ψύξης για περισσότερες από δύο ώρες.
Σε ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες, πάνω από περίπου 32°C, το χρονικό όριο μειώνεται σε μία ώρα.
Ο κανόνας αφορά και τα μαγειρεμένα φαγητά που πρόκειται να αποθηκευτούν για επόμενη κατανάλωση.
Η απόψυξη εκτός ψυγείου
Η απόψυξη κρέατος ή άλλων ευπαθών τροφίμων στον πάγκο της κουζίνας μπορεί να είναι επικίνδυνη.
Καθώς το εξωτερικό μέρος του τροφίμου θερμαίνεται, μπορεί να βρεθεί σε θερμοκρασίες που ευνοούν την ανάπτυξη μικροοργανισμών, ενώ το εσωτερικό παραμένει παγωμένο.
Ασφαλέστερες μέθοδοι είναι η απόψυξη στο ψυγείο, σε κρύο νερό με κατάλληλες προφυλάξεις ή στον φούρνο μικροκυμάτων.
Όταν χρησιμοποιείται κρύο νερό ή φούρνος μικροκυμάτων, το τρόφιμο πρέπει να μαγειρεύεται αμέσως μετά την απόψυξη.
Η σύγχυση με τις ημερομηνίες
Οι ενδείξεις στις συσκευασίες δεν έχουν όλες την ίδια σημασία.
Η ένδειξη «ανάλωση έως» αφορά την ασφάλεια ιδιαίτερα ευπαθών τροφίμων και δεν πρέπει να παραβλέπεται.
Αντίθετα, η ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» αφορά κυρίως την ποιότητα του προϊόντος, όταν έχει αποθηκευτεί σωστά.
Ένα προϊόν μπορεί να παραμένει κατάλληλο μετά την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Η διάκριση αυτή βοηθά τόσο στην προστασία της υγείας όσο και στη μείωση της σπατάλης τροφίμων.
Τα ανοιγμένα προϊόντα
Η ημερομηνία που αναγράφεται σε μια κλειστή συσκευασία δεν ισχύει απαραίτητα με τον ίδιο τρόπο μετά το άνοιγμά της.
Ορισμένα προϊόντα πρέπει να καταναλώνονται μέσα σε συγκεκριμένο διάστημα από το άνοιγμα, σύμφωνα με τις οδηγίες του παραγωγού.
Η έκθεση στον αέρα, η χρήση ακατάλληλων σκευών και η επαφή με άλλες τροφές μπορούν να επηρεάσουν τη διατήρησή τους.
Η ανάγνωση των οδηγιών της συσκευασίας είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Η χρήση ίδιων σκευών
Η επιμόλυνση δεν περιορίζεται στο εσωτερικό του ψυγείου.
Η χρήση της ίδιας επιφάνειας κοπής ή του ίδιου μαχαιριού για ωμό κρέας και έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα, χωρίς κατάλληλο καθαρισμό, μπορεί να μεταφέρει μικροοργανισμούς.
Η χρήση χωριστών σκευών ή ο σχολαστικός καθαρισμός μεταξύ διαφορετικών εργασιών μειώνει τον κίνδυνο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το σωστό πλύσιμο των χεριών πριν και μετά τον χειρισμό ωμών τροφίμων.
Η λανθασμένη κατάψυξη
Η κατάψυξη αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο παράτασης της διατήρησης πολλών τροφίμων, αλλά δεν εξουδετερώνει απαραίτητα όλους τους παθογόνους μικροοργανισμούς.
Ένα τρόφιμο που έχει ήδη αποθηκευτεί με μη ασφαλή τρόπο δεν γίνεται αυτομάτως ασφαλές επειδή καταψύχθηκε.
Επιπλέον, η ακατάλληλη συσκευασία μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα, προκαλώντας αφυδάτωση και αλλοιώσεις στην υφή.
Η κατάλληλη συσκευασία και η διατήρηση θερμοκρασίας περίπου -18°C ή χαμηλότερης αποτελούν βασικές πρακτικές.
Η διακοπή ρεύματος
Μια παρατεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης μπορεί να επηρεάσει την ασφάλεια των τροφίμων.
Η διάρκεια της διακοπής, η θερμοκρασία που επικράτησε και το πόσο συχνά άνοιξε η πόρτα του ψυγείου αποτελούν κρίσιμους παράγοντες.
Ένα κλειστό ψυγείο μπορεί συνήθως να διατηρήσει τα τρόφιμα σε ασφαλή θερμοκρασία για περίπου τέσσερις ώρες, υπό κατάλληλες συνθήκες.
Μετά από μεγαλύτερη διακοπή, τα ευπαθή τρόφιμα πρέπει να αξιολογούνται με βάση τις οδηγίες ασφάλειας και την πραγματική θερμοκρασία τους.
Η δοκιμή της γεύσης δεν αποτελεί ασφαλή μέθοδο ελέγχου.
Η πρόληψη στην κουζίνα
Η ασφαλής αποθήκευση τροφίμων βασίζεται σε μερικές σταθερές αρχές: σωστή θερμοκρασία, καθαρά σκεύη, διαχωρισμό ωμών και μαγειρεμένων προϊόντων και περιορισμό του χρόνου παραμονής εκτός ψύξης.
Η οργάνωση του ψυγείου και η παρακολούθηση των ημερομηνιών μπορούν να περιορίσουν τόσο τους κινδύνους όσο και τις περιττές απορρίψεις τροφίμων.
Η προσοχή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε νοικοκυριά όπου υπάρχουν μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι, έγκυες ή άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς ορισμένες τροφιμογενείς λοιμώξεις μπορεί να έχουν σοβαρότερες συνέπειες.
Η ασφάλεια των τροφίμων δεν εξαρτάται από μία μόνο πρακτική, αλλά από τη σωστή διαχείρισή τους σε όλα τα στάδια, από την αγορά και τη μεταφορά έως την αποθήκευση και την κατανάλωση.
