Θετική υποδοχή από την πλειονότητα των οικονομολόγων συγκεντρώνει ο νέος «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά», που προβλέπει ισόποση κρατική συμμετοχή στις αποταμιεύσεις των γονέων για τα παιδιά τους. Το μέτρο, το οποίο σχεδιάζεται να τεθεί σε εφαρμογή τον Ιανουάριο του 2027, φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα αρχικό κεφάλαιο για κάθε παιδί μέχρι την ενηλικίωσή του. Ωστόσο, η σύνδεση της κρατικής ενίσχυσης με τη δυνατότητα της οικογένειας να αποταμιεύει αναδεικνύει ένα βασικό ερώτημα: κατά πόσο θα ωφεληθούν περισσότερο όσοι έχουν ήδη μεγαλύτερη οικονομική άνεση.
Ο νέος αποταμιευτικός και επενδυτικός λογαριασμός για παιδιά βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης για την ενίσχυση της αποταμίευσης στην Ελλάδα, με τους οικονομολόγους να αναγνωρίζουν τα δυνητικά οφέλη του, αλλά και να επισημαίνουν τις αδυναμίες του σχεδιασμού του. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του Ελληνικού Πάνελ Οικονομολόγων του ΚΕΦίΜ, το 75% των συμμετεχόντων αξιολόγησε θετικά την πρωτοβουλία, ενώ το 25% διαφώνησε. Στις επισημάνσεις τους περιλαμβάνονται τόσο η ανάγκη ενίσχυσης της επενδυτικής κουλτούρας όσο και ο κίνδυνος να δημιουργηθούν διαφορετικές αφετηρίες για τα παιδιά, ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα των γονέων τους.
Το πρόγραμμα προβλέπει ότι για κάθε ευρώ που καταθέτει η οικογένεια στον ειδικό λογαριασμό, το κράτος θα προσθέτει ένα επιπλέον ευρώ, με αρχικό ανώτατο όριο κρατικής συμμετοχής τα 1.200 ευρώ ετησίως. Με άλλα λόγια, για να εξασφαλίσει μια οικογένεια την πλήρη ετήσια ενίσχυση, θα πρέπει να καταθέτει έως 100 ευρώ τον μήνα, ποσό που θα συμπληρώνεται από αντίστοιχη κρατική εισφορά. Το όριο προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.
Οι λογαριασμοί θα μπορούν να ανοίγονται για παιδιά κατά τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής τους και τα χρήματα θα παραμένουν δεσμευμένα έως τη συμπλήρωση του 18ου έτους. Στη χρηματοδότηση θα μπορούν να συμμετέχουν, πέρα από τους γονείς, συγγενείς και άλλα πρόσωπα του οικογενειακού περιβάλλοντος, όπως παππούδες, γιαγιάδες και νονοί. Το κεφάλαιο θα επενδύεται σε χρηματοοικονομικά προϊόντα, με διαφορετικά επίπεδα κινδύνου και δυνητικής απόδοσης, ενώ τα τελικά ποσά θα εξαρτώνται από τις καταβολές και την πορεία των επενδύσεων.
Στα παραδείγματα που έχουν παρουσιαστεί, μια οικογένεια που καταβάλλει συστηματικά το μέγιστο προβλεπόμενο ποσό μπορεί να συγκεντρώσει συνολικές εισφορές 49.304 ευρώ μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού, εκ των οποίων τα μισά προέρχονται από το κράτος. Με βάση υποθετικές μέσες ετήσιες αποδόσεις, το τελικό κεφάλαιο θα μπορούσε να φτάσει τα 64.109 ευρώ με απόδοση 3%, τα 77.062 ευρώ με απόδοση 5% ή τα 93.173 ευρώ με απόδοση 7%. Πρόκειται για ενδεικτικά σενάρια και όχι για εγγυημένα αποτελέσματα, καθώς οι επενδυτικές αποδόσεις ενδέχεται να διαφέρουν σημαντικά.
Η βασική ένσταση που διατυπώνεται αφορά την προϋπόθεση της ίδιας συμμετοχής. Για μια οικογένεια με σταθερό εισόδημα και δυνατότητα τακτικής αποταμίευσης, το πρόγραμμα μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό κίνητρο δημιουργίας περιουσίας για το παιδί. Αντίθετα, για ένα νοικοκυριό που δυσκολεύεται να καλύψει τα τρέχοντα έξοδά του, ακόμη και μια μικρή μηνιαία κατάθεση μπορεί να είναι ανέφικτη. Σε αυτή την περίπτωση, η κρατική συνεισφορά θα είναι περιορισμένη ή μηδενική, με αποτέλεσμα να διευρύνεται η απόσταση ανάμεσα στα παιδιά που μεγαλώνουν σε διαφορετικές οικονομικές συνθήκες.
Στο πλαίσιο αυτό, ορισμένοι οικονομολόγοι προτείνουν να εξεταστεί μια αρχική κρατική κατάθεση για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από το αν οι γονείς του έχουν τη δυνατότητα να αποταμιεύουν. Μια τέτοια πρόβλεψη θα μπορούσε να εξασφαλίσει ένα ελάχιστο αρχικό κεφάλαιο για όλους τους δικαιούχους και να συνδυαστεί με την πρόσθετη ενίσχυση όσων οικογενειών καταθέτουν δικά τους χρήματα.
Παράλληλα, η επιτυχία του μέτρου θα εξαρτηθεί από τις τελικές προδιαγραφές των λογαριασμών, τις επενδυτικές επιλογές, το επίπεδο κινδύνου και τους όρους διαχείρισης των χρημάτων. Η δυνατότητα υψηλότερων αποδόσεων συνοδεύεται από επενδυτικό κίνδυνο, ενώ η επιλογή ασφαλέστερων προϊόντων μπορεί να περιορίσει την πιθανή αύξηση του κεφαλαίου. Για τον λόγο αυτό, η διαφάνεια ως προς τις χρεώσεις, τις αποδόσεις και τις εγγυήσεις θα είναι κρίσιμη για τις οικογένειες που θα συμμετάσχουν.
Ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» επιχειρεί να συνδέσει την οικογενειακή αποταμίευση με τη μακροπρόθεσμη επένδυση και τη δημιουργία οικονομικών εφοδίων για την ενήλικη ζωή. Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα συγκεντρώσουν οι οικογένειες που μπορούν να συμμετέχουν συστηματικά, αλλά και αν ο σχεδιασμός θα εξασφαλίζει ουσιαστικό όφελος για τα παιδιά των νοικοκυριών με περιορισμένους οικονομικούς πόρους.
